2019 Έκθεση ζωγραφικής "Ο δικός μου Δρόνος" και ένα κείμενο του Σπύρου Γιανναρά (γκαλερί Ζείδωρος, Κύθηρα, 2019.08.06)

Το φαρμάκι και το φάρμακο

 

 

Η έκθεση ζωγραφικής της Ηρώς Νικοπούλου με τίτλο Ο δικός μου Δρόνος που παρουσιάζεται στον πολυχώρο Ζείδωρος στο Καψάλι Κυθήρων, μπορεί να διαβαστεί ως μια διαδικασία εξαγνισμού, με την αμιγώς τελετουργική, μυστικιστική και ιαματική σημασία του όρου. Οι πίνακες της έκθεσης λειτουργούν ως ψηφίδες ενός αποτροπαϊκού μωσαϊκού ή ως στίχοι  μιας θεραπευτικής ταραντέλας αντίστοιχα, ως μαγικές ζωγραφικές φράσεις μιας εξαγνιστικής τελετουργίας από το αίσθημα του ψυχικού και μεταφυσικού εγκλεισμού, που δημιουργεί η μόνωση και η απομόνωση εντός της πόλης.

Ο κάθε πίνακας δεν συνομιλεί απλώς με τον διπλανό του, αλλά λειτουργεί αθροιστικά όπως το λιθάρι, οικοδομώντας ένα σύνολο, μια ζωγραφική και οντολογική χειρονομία, μια προσπάθεια, δηλαδή, θέασης αλλά και λύτρωσης του κόσμου. Όπως στις ιερές τελετές εξαγνισμού από την χαραυγή του χρόνου, η βασκανία παρουσιάζεται μαζί με το ξόρκι της, το φαρμάκι μαζί με το φάρμακό του.

Δύο είναι τα βασικά μοτίβα με βάση τα οποία οι πίνακες της έκθεσης μπορούν να χωριστούν χονδρικά σε δυο ενότητες: Στους πίνακες όπου εντός του πεισιθάνατου κι αδιεξοδου σκηνικού της πόλης διαβιεί μια μοναχική φιγούρα (όπως π.χ. το κορίτσι με τα δεμένα μάτια) ή ένα τελετουργικό σύμβολο, (όπως λ.χ. ο κουρδιστός κόκορας) και στους πίνακες όπου η εν λόγω φιγούρα λούζεται ή κολυμπάει στο φως.

Μόνον αφού κανείς αντιληφθεί την εξαγνιστική χειρονομία της ζωγράφου, το οντολογικό της εγχείρημα στο σύνολό του, μπορεί να επιστρέψει και να διαβάσει τον κάθε μεμονωμένο πίνακα ως ένα αυτόνομο στάδιο της καθαρτικής τελετουργίας. Το σκοτάδι αναγγέλλει, εμπεριέχοντάς στο μυχό του το φως, όπως η τυφλότητα την όραση και το υπαρξιακό άχθος το απελευθερωτικό παιχνίδι των μυστικών συμβόλων. Ο λευκός λύκος και η λανθάνουσα γυναίκα (ή τανάπαλιν) και η αεικίνητη σβούρα.

Η ίδια ανάγνωση μπορεί να γίνει με όρους κίνησης, με χαρακτηριστικότερους τους δύο πίνακες με την τραμπάλα όπου η πάντοτε σκοτεινή φιγούρα συνομιλεί ή εγκαλεί το φως· πίνακες που με τη σειρά τους απαρτίζουν το δεύτερο σκέλος, το φάρμακο της φαρμακείας την οποία απεικονίζει η φιγούρα του πίπτοντος ανθρώπου στο απέραντο γαλάζιο  ή το φωτεινό κενό.

Έχω την αίσθηση ότι το οντολογικό και υπαρξιακό ζωγραφικό εγχείρημα της Ηρώς Νικοπούλου δεν θα μπορούσε να λάβει χώρα ή σώμα, χωρίς το συγκεκριμένο ζωγραφικό ύφος, δηλαδή χωρίς την εξπρεσιονιστική αυτή πινελιά η οποία δύναται, έχει  δηλαδή τη δύναμη και τη δόνηση να αποτυπώσει όχι τις χρωματικές διαβαθμίσεις μονάχα του φωτός και του σκοταδιού, αλλά κυρίως την φευγαλέα και ιαματική στιγμή της συνάντησής τους· την ζωγραφική τους συνομιλία.

Κάθε γνήσιο καλλιτεχνικό έργο και κάθε έκθεση λειτουργεί – με την πιο αρχέγονη και ιερή σημασία της λέξης – διαφορετικά ανάλογα με το περιβάλλον, το γεωγραφικό, ιστορικό, αλληγορικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται. Αν κανείς συλλογιστεί πως τα Κύθηρα αποτελούσαν διαχρονικά τόπο καταφυγής, απομόνωσης ή εξορίας, θεών, νυμφών, ηρώων και εσχάτως λαβωμένων αστυπολιτών, ότι το νησί αποτελεί για πολλούς κατ’ εξοχήν τόπο και τρόπο θεραπείας και εξαγνισμού των παθών και των τραυμάτων της μεγαλούπολης, το εξαγνιστικό στοίχημα της συγκεκριμένης έκθεσης αποκτά έξαφνα ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

 Σπύρος Γιανναράς

 

Τελευταία Ανανέωση:
Παρ, 01/08/2021 - 20:22